واژه سكولاریسم (secularism) از ماده «secular» اخذ گردیده است
این واژه نیز از (seculum) كه لاتینی است، مشتق شده است واژه (seculum) به
معنای گیتی و دنیا بویژه دنیا در برابر مسیحیت (دین) تعریف
میشود.[1]
برای واژه سكولار (secular) معادلهای
متفاوتی در زبان فارسی ذكر شده است. از جمله این معادلها بشری، زمینی (غیر
معنوی)، دنیوی، غیر مذهبی، این دنیایی، عرفی و این جهانی میباشد.[2]بر
این اساس سكولاریسم (secularism) به معنای عرفی گرایی، دنیایی گرایی، دنیوی
گرایی و ... میباشد.
در زبان عربی پیشتر از دهههای
اخیر، لا دینی معادل سكولاریسم قرار داده میشد اما اخیراً از اصطلاحات
«عِلمانیة» و «عَلَمانیة» استفاده میشود. به این معنا كه عدهای از
نویسندگان از آنجا كه در جوامع سكولار به گمانشان علم نقش اساسی ایفاء
میكند، عِلمانیه را ترجیح میدهند و عده دیگر به این دلیل كه جوامع سكولار
به عالَم توجه بیشتری دارند، عَلَمانیه را مناسبتر تشخیص دادهاند. عادل
ظاهر در كتاب الأسس الفلسفیه للعَمانیة میگوید: «بسیاری از اندیشمندان
عرب، واژه عِلمانیه را به كسر عین میخوانند كه اشاره به ارتباط داشتن
باواژه علم میكند اما این مطلبی خطاست كه باید اصلاح شود، زیرا واژه
«علمانیه» از «عالَم» مشتق شده است نه «علم» و تلفظ صحیح این واژه
عَلَمانیه است كه عین و لام آن مفتوح میباشد. در كتابهای معاصر ما اگر
بخواهند به علمی شدن اشاره كنند از واژه «عِلمَوی» استفاده میكنند كه
البته از نظر اشتقاق لغوی علموی از علم بدست نمیآید. پس بهتر است از واژة
«عِلمانی» بهره جوییم ...»[3]با توجه به این مطالب چون واژه عِلمانیه
اشتقاق صحیحی از علم ندارد، بهتر است كه در زبان عربی آن را مشتق از عالم
اخذ كنیم.
منبع : تبیان
