دموکراسی چیست؟

دموکراسی برگرفته از واژه یونانی دِموس به معنای مردم است. در حکومت‌های دموکراتیک، این مردم اند که بر قانون گزار و دولت حکومت می‌کنند. اگر چه تفاوت‌های جزئی میان حکومت‌های دموکراتیک مختلف جهان به چشم می‌خورد، برخی اصول و شیوه‌های خاص دولت‌های دموکراتیک را از سایر اشکال دولت‌ها متمایز می‌سازند. دموکراسی مجموعه‌ای از اصول و روش‌ها است که از آزادی سیاسی در جوامع دفاع می‌کند و در حقیقت نهادینه شدن آزادی در حوزه سیاسی است. در حکومت دموکراتیک کلیه شهروندان، چه مستقیم و چه غیر مستقیم و از طریق نمایندگان منتخب خود، از قدرت استفاده و وظایف مدنی خود را انجام می‌دهند. بنابراین در یک حکومت دموکراتیک، شهروندان نه تنها حق و حقوق دارند، بلکه موظف به مشارکت در سیستم سیاسی ای هستند که از حقوق و آزادی‌هایشان دفاع می‌کند. 

ادامه نوشته

مفهوم فقر

مفهوم فقر مانند ساير مفاهيم علوم اجتماعی در طول زمان از سوی انديشمندان مختلف در معناهای گوناگونی مورد استفاده قرار گرفته است. حوزه های گوناگونی چون اقتصاد، جامعه شناسی و سياست از عرصه هايی بوده که همواره اين مفهوم در آن مطرح گشته و با توجه به نگرش عالمان اجتماعی از آن استفاده کرده اند.

فقر از همان ابتدا با مفاهيمی چون نابرابری و قشربندی درهم آميخته بوده و اکنون با مطرح شدن مفاهيمی چون توسعه، رفاه و برنامه ريزی اجتماعی، سياسی و اقتصادی پيچيدگی آن افزايش يافته است. به همين دليل برای معناسازی مفهوم فقر بايد تحول مفهوم را به لحاظ تاريخی دنبال کرد.فقر از زمانی که نابرابری به وجود آمده، در جوامع حضور داشته است. اما نگاه جديد به فقر به دوره صنعتی شدن شهرهای بزرگ اروپايی و به همراه آن هجوم کارگران به شهرهای ناآماده باز می گردد. در ابتدا اين نويسندگان بودند که به موضوع فقر توجه کردند و داستان های خود را درباره وضعيت فقرای شهری نوشتند....

ادامه نوشته

جوانان و بيكاري

  بيكاري چيست؟ چه كساني بيكار هستند؟ چرا با وجود بسترهاي مناسب شغلي در ايران باز هم عده اي از جوانان بيكار هستند؟ بيكاري كاذب چيست؟ معضلات و مشكلاتي كه بيكاري در يك كشور ايجاد مي كند چيست؟

اينها سوالات و مشكلاتي هستند كه جواب بسياري از آنها را ما به دولتمندان يك كشور ربط مي دهيم. اما با كمي تفكر متوجه مي شويم كه ريشه بسياري از اين مشكلات به خود ما برمي گردد.

هر شخص حقيقي كه نتواند درآمد روزانه و يا ماهيانه مشخصي داشته باشد و به اصظلاح عامه "هشت اون در گرو نه اون هست" رو بيكار تلقي مي كنيم. هر چند ممكن است آن شخص در پيش پدر و مادرش از لحاظ مالي تامين باشد

ادامه نوشته

جامعه شناسي انحرافات در حكومت ديني

چكيده:در آغاز مصاحبه، با ارائه تعريفي از مفهوم انحراف اجتماعي و ابعاد آن، تمايز ميان رفتارهاي ناسازگار با رفتارهاي غيرعادي بررسي شده است، در ادامه، برخي ازعلل ايجاد و گسترش معضل انحرافات اجتماعي در حكومت ديني تبيين مي شود، سپس با تأكيد بر عوامل فرهنگي نظير ظاهر گرايي به جاي توجه به محتواي عمل، عدم حساسيت فرهنگي از سوي مسئولين، اباحه گري، تغيير ارزش‏ها و عدم نهادينه شدن ارزش‏هاي اسلامي و ايجاد فضاي آنوميك و فقدان تعهد اخلاقي … پيشنهاداتي جهت پيشگيري و مواجهه با انحرافات اجتماعي ارائه مي گردد.

واژگان كليدي:
انحرافات اجتماعي، حكومت ديني، وضعيت فرهنگي، باورها، ارزش ها، اباحه گري، آنومي.
دكتــر عمـاد افـروغ، محقـق، نويسنـده و عضـو هيأت علمي دانشگاه تربيت مدرس مي‏باشند. ايشـان تاكنــون مقـالات متعـددي را در مجلات تخصصي و همـايش‏هـاي مختـلف ارائه كــرده اند. همـچنين داراي تأليفـات مختلفـي مي‏باشند كه عبارتنـد از: فضا و نابرابري اجتمـاعي - نگرشي ديني و انتقادي به مفـاهيم عمده سياسي - فرهنگ شنـاسـي و حقوق فرهنگي - چشم اندازي نظـري به تحليل طبقـاتي و توسعه - چالش‏هاي كنوني ايران - هويت ايراني - رنسانسي ديگر - ترجمه كتاب قدرت، نگرش راديكال.

ادامه نوشته

قشربندی اجتماعی

قشربندی اجتماعی بطور کلی ، جایگاه و موقعیت مردم در ساختار جامعه ، و در نتیجه ، شیوه زندگی آنها را تعیین می‌کند. قشربندی اجتماعی مفهومی‌ است که تقریبا در اشاره به هر واحد اجتماعی ، با هر اندازه ، از گروهی کوچک تا جامعه‌ای بزرگ ممکن است بکار رود. بطور خلاصه قشربندی اجتماعی یعنی رتبه بندی افراد برحسب شمار کیفیتهای مطلوبی که این افراد مشترکا دارند.

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

ادامه نوشته

نقش اجتماعی

نقش اجتماعی را می‌توان فعالیتی دانست که در جامعه بر عهده فرد یا گروهی قرار دارد و چون آنچه را که در جامعه بر عهده فرد است انتظارات در دیگران بوجود می‌آورد, بنابراین در تعریفی دیگر نقش اجتماعی را به معنای انتظاراتی می‌دانند که باید دارند موقعیت یا پایگاه اجتماعی آنرا برآورده سازد.
نقش اجتماعی را به انواع زیر می‌توان تقسیم نمود:

• نقش محول
• نقش انتسابی
• نقش اکتسابی

نقش محول یا نقش مقرر شده نقشی است که براساس هنجارها و موازین موجود در یک جامعه به عهده فرد واگذار گردیده و بنابراین دیگر از وی ایفای آن نقش را انتظار دارند. مثلاً نقش محول یک معلم تدریس است که این کار طبق ضوابط و مقررات خاصی برعهده وی قرار داده شده است .
از نقش محول در مواردی که مربوط به خصوصیات فیزیکی فرد از قبیل سن , جنس ورنگ پوست می‌گردد و یا نتیجه عضویت وی در گروههای اضطراری مثلا ً , خانواده , طایفه , قوم , نژاد و غیره ...می‌باشد, تحت اصطلاح نقش انتسابی یا نقش طبیعی می‌توان نام برد. بنابراین منظور از نقش انتسابی در حقیقت نقشی است که بطور طبیعی و یا بوسیله دیگران برای فرد تعیین گردیده و تغییردادن آنها خصوصاً در جوامع سنتی و کشاورزی و در مواردی نیز امکان ناپذیر است ( مثل نقش اجتماعی افراد در نظامی کاستی).
نقش محقق و نقش اکتسابی که در پاره‌ای از آثار نویسندگان به خطا بصورت مفهومی واحد تلقی گردیده است نقش هایی هستند که فرد در بوجود آمدن آنها دخالت مستقیم دارد و بدین معنی که نقش اکتسابی نقشی است که فرد در مقابل نقشی که به وی تحمیل شده یا بر عهده وی قرار داده شده , برا ی خود بوجود آورده است مثلاًُ انتظاری که در جامعه سنتی از فرزند یک دهقان دارند, دنبال کردن شغل پدر یعنی پرداختن به کار کشت و کار است به سیاق و روش آباء و اجدادیش و حال چنانچه فرزند دهقانی راه و رسم آباء و اجدادی خود را به کناری نهاد و به جای بی شغل پدر را گرفتن به شهر آمده و کار دیگری غیر از کشاورزی برای خود دست و پا کند . این نقش جدید را "نقش اکتسابی " گویند . یعنی نقشی که آن فرزند دهقان با تکیه بر پشتکار و لیاقت کسب نموده است .

اما نقش محقق یا نقش تحقق یافته, نقش محولی است که بازیگر اجتماعی بنا به ذوق و سلیقه و ابتکار شخصی آنرا دگرگون نموده وبه شیوه‌ای که خود تمایل دارد آنرا به عمل در می‌آورد و بهمین دلیل آنرا نقش عملی فرد نیزگفته‌اند یعنی نقشی که عملاً ایفاء می‌شود. بعنوان مثال نقش محقق معلم روشی است که در تدریس بکار می‌برد و نحوه برخوردی است که با دانش آموزان دارد, معلم ممکن است در عین حالیکه در چهار چوب مقررات موجود به کار موظفش به پردازد, با بالا بردن سطح سواد دانش آموزانی که مشکلاتی در امر آموختن بعضی از مطالب دارند دایره فعالیت خود را از کلاس به خانواده دانش آموز گسترش داده و مشکلات دانش آموز را با اولیاء دبستان و اولیاء وی در میان گذاشته و شیوه و را ه حل های خاصی را برای جبران عقب ماندگی دانش آموزان ارائه دهد و یا خود در کلاس روشی در پیش گیرد که دانش آموزان ضعیف را بتدریج به سطح افراد متوسط ارتقاء دهد و... بنابراین هر کس می‌تواند نقش محول خود را به نحوی که خود مایل است و با تکیه بر ابتکار و ذوق خود به نقش محقق تبدیل کند. 

جامعه شناسي سياسي

موضوع اصلي جامعه شناسي سياسي بررسي روابط متقابل ميان قدرت دولتي و نيروهاي اجتماعي است.دولت پديده‌اي نيست كه مستقل عمل كند، بلكه در شبكه پيچيدهاي از روابط اجتماعي سياسي و اقتصادي قرار دارد با اينكه دولت داراي كار ويژه هاي عمومي است، ولي هر دولتي داراي چهره مخصوصي به خود نيز مي باشد كه اشكال و انواع دولت‌ها را از هم متمايز مي سازند. «و مهمترين وجهي كه مورد بررسي جامعه شناسي سياسي است چهره خصوصي دولت و رابطه قدرت دولتي با منافع گروهها و نيروهاي اجتماعي است .

ادامه نوشته